वीरगञ्ज । तराई मधेस क्षेत्रमा यति बेला अत्यधिक चिसो छ । शीतलहरसँगै बढेको अत्यधिक चिसोले समग्र जनजीवन प्रभावित भएको अवस्थामा गर्भवती महिला अछुत रहने कुरै भएन । त्यसैले जाडोयाममा विशेष गरी गर्भवती तथा सुत्केरी महिलाले स्वास्थ्यमा अपनाउनुपर्ने सावधानीका बारेमा यहाँ चर्चा गरिएको छ । बालबालिका, वृद्ध-बृद्धा देखि सबै वर्गले सावधानी दिनु त पर्छ नै, अझ यस मौसममा गर्भवती महिलाले विशेष सावधानी अपनाउनु जरुरी छ, जसका लागि वीरगञ्जको बिर्तास्थित सूर्य हस्पिटलकी स्त्री तथा प्रसूति रोग विशेषज्ञ डा. मोनिका यादव सिंहका सल्लाह र सुझावहरू गर्भवती महिलाका लागि अत्यन्त उपयोगी छन् ।

१. न्यानो कपडा लगाउने र चिसोबाट बच्ने

चिसो मौसममा गर्भवती महिलाले न्यानो कपडा लगाउन अत्यन्त महत्त्वपूर्ण छ । विशेष गरी शरीरका संवेदनशील भागहरू जस्तै पेट, मुन्टो र हातहरूलाई राम्रोसँग ढाक्ने न्यानो कपडा लगाउनु आवश्यक छ । चिसोबाट बच्न बाहिर धेरै समय नजाने र चिसो पानीको प्रयोग नगर्ने । यदि बाहिर जानै पर्छ भने, न्यानो स्वेटर, ज्याकेट, मफलर, हातमा पन्जा, खुट्टामा मोजा लगाएर बाहिर निस्कनु उपयुक्त हुन्छ ।

२. तातो पदार्थ सेवन गर्ने

चिसो मौसममा गर्भवती महिलाले तातो दूध, तातो झोलिलो पदार्थ, सुप र ड्राइफुड्स जस्ता खाद्य पदार्थ सेवन गर्नु पर्छ । यी खाद्य पदार्थहरूले शरीरलाई आवश्यक ऊर्जा र पोषण प्रदान गर्छन् । गुड खानु र तातो चिया÷कफी पिउनु स्वास्थ्यका लागि फाइदाजनक छ, किनभने गुडले रगतको कमी पनि पूर्ति गर्छ । यसले गर्भवती महिलामा एनीमिया र थकानको समस्यालाई कम गर्न मद्दत गर्छ ।

३. स्वास्थ्य समस्याहरूको प्रकोपबाट जोगिन

चिसो मौसममा रुघाखोकी र सास सम्बन्धी समस्याहरू बढी देखिन सक्छन् । सानोतिनो रुघाखोकीलाई पनि नजरअन्दाज नगरी चिकित्सकको परामर्श लिनु अत्यन्त महत्त्वपूर्ण छ । यसका अतिरिक्त, निमोनिया जस्तो गम्भीर समस्या पनि उत्पन्न हुन सक्छ । गर्भवती महिलाले आफ्ना शरीरका कुनै पनि असहजता वा स्वास्थ्य समस्यामा तुरुन्त चिकित्सकसँग परामर्श लिनुपर्छ र औषधिको सही प्रयोग गर्नुपर्छ । जथाभाबी रूपमा चिकित्सकको सल्लाह बिना औषधी पसलबाट कुनै पनि औषधी सेवन नगर्दा राम्रो ।

४. स्वच्छता र सुरक्षा अपनाउने

चिसो मौसममा विभिन्न भाइरसहरूको प्रकोप पनि बढ्ने जोखिम हुन्छ । यसअघि कोरोना भाइरस फैलिए जस्तै अहिले एचएमपीभी भाइरसको पनि चर्चा चलिरहेको छ । यस्ता भाइरसहरूको सङ्क्रमणबाट सुरक्षित रहनका लागि अनिवार्य रूपमा मास्क लगाउने गर्नुपर्छ । साथै, हरेक १–२ घण्टामा हात मुख धुने र व्यक्तिगत स्वच्छता कायम राख्नु अनिवार्य छ । चिसोमा हिटर र एसी प्रयोग गर्दा सावधानी अपनाउनु पर्छ, किनकि यसले कोठामा अक्सिजनको कमी ल्याउन सक्छ । साथै, घरभित्र आगो ताप्ने काम नगर्नुहोस् र हिटरको प्रयोगमा पनि सावधानी अपनाउनुहोस् ।

५. ग्यास गिजर र अन्य उपकरण प्रयोग गर्दा सावधानी

गर्भवती महिलाले मात्रै हैन, कसैले पनि ग्यास गिजर चलाएर नुहाउनु हुँदैन । ग्यास गिजरले ग्यालरी उत्पन्न गर्छ, जुन गर्भवती महिलाको स्वास्थ्यको लागि जोखिमपूर्ण हुन सक्छ । ग्यास गिजर चलेको बेला बाल्टीमा पानी जम्मा गर्ने र ग्यास गिजर बन्द गरेर मात्र नुहाउनु उपयुक्त हुन्छ । नत्र करेन्ट लाग्ने जोखिम पनि हुन सक्छ त्यसैले यी उपकरणहरूको प्रयोग गर्दा सावधानी अपनाउनु अत्यन्त जरुरी छ ।

६. चिसोबाट गर्भवती महिलालाई बचाउन थप ध्यान दिनुपर्ने कुराहरू

सकेसम्म बढी समय बाहिर काम नगर्नुहोस्: चिसो वातावरणमा बाहिर बढी समय बिताउँदा ज्वरो र सास सम्बन्धी समस्या बढ्न सक्छ । त्यसैले गर्भवती महिलाले बाहिर धेरै बेर काम नगर्नु र घरको आन्तरिक वातावरणमा आराम गर्नु उपयुक्त हुन्छ ।

श्वासको समस्या देखिएमा तुरुन्त चिकित्सकको परामर्श लिनुहोस्: चिसोमा सासको समस्या तुरुन्त निमोनियामा परिणत हुन सक्छ । यदि घाँटी दुखाई, सास फेर्न गाह्रो, वा हल्का ज्वरो महसुस हुन्छ भने, समय खेर नफालीकन चिकित्सकको सल्लाह लिनु महत्त्वपूर्ण हुन्छ ।

सुनिश्चित गर्नुहोस् कि तपाईँको आहार सही छ: गर्भवती महिलाले पर्याप्त प्रोटिन, आयरन, क्याल्सियम र भिटामिनको सेवन गर्नु पर्छ । जस्तै ताजा फलफूल, सागपात, दूध र दाललाई आहारमा समावेश गर्नुहोस् । यसले गर्भवती महिलाको शरीरमा आवश्यक पोषण पुर्‍याउँछ ।

न्यानो पानीले नुहाउने: चिसो पानीले रगतको प्रवाहमा अवरोध ल्याउन सक्छ, जसले गर्भवती महिलामा असहजता पैदा गर्न सक्छ । यसैले सकेसम्म मनतातो पानीले नुहाउनु उपयुक्त हुन्छ ।

७. गर्भवती महिलाको ज्यान र शिशुको सुरक्षा

गर्भावस्थामा महिलाको स्वास्थ्यको ख्याल राख्दा एक मात्र ज्यानको सुरक्षा नभएर दुई ज्यानको सुरक्षा हुन्छ । त्यसैले गर्भवती महिलालाई विशेष रूपमा ध्यान दिन आवश्यक छ, ताकि उनीहरूको स्वास्थ्य र शिशुको विकास दुवै राम्रोसँग सुनिश्चित होस् । 

गर्भवती महिलालाई चिसो मौसममा विशेष ध्यान र स्याहार आवश्यक छ । डा. मोनिका यादव सिंहका अनुसार, यदि यी सबै सल्लाह र सुझावहरूको पालना गरिन्छ भने गर्भवती महिलाको स्वास्थ्यमा कुनै समस्या आउने सम्भावना न्यूनतम हुन्छ । अन्त्यमा, स्वास्थ्यसम्बन्धी कुनै समस्या आएमा चिकित्सकको सल्लाह लिने र आवश्यक उपचार समयमै गर्न पनि उनी सुझाव दिन्छिन् ।

(डा. मोनिका यादव सिंहसँग गरिएको कुराकानीमा आधारित ।)