सेल्फ-केयर अर्थात् आफूलाई माया गर्नु वा ख्याल राख्नु, यस्तो बानी हो जसले हामीलाई तनावमुक्त बनाउँछ र ऊर्जा बढाउँछ। जब हामी आफैंलाई समय दिन्छौं, ख्याल राख्छौं, तब मन हलुका हुन्छ र सम्बन्धहरू पनि मजबुत हुन्छन्।

सेल्फ-केयर कुनै विलासिता होइन, यो आवश्यकता हो। आजको दौडधुपले भरिएको जीवनमा हामी सबै काम, परिवार र जिम्मेवारीमा यति व्यस्त हुन्छौं कि आफ्नै लागि समय निकाल्नै बिर्सन्छौं।
बिहान उठ्नेबित्तिकै फोन चेक गर्ने, कार्यालय जाने, घर फर्केर फेरि काम गर्ने... अनि राति थकित भएर सुत्ने यो हाम्रो दैनिकी नै हो । तर के तपाईंले कहिल्यै सोच्नुभएको छ, यदि हामीले आफैंको ख्याल राखेनौं भने अरूको ख्याल कसरी राख्न सक्छौं?

किन आवश्यक छ सेल्फ-केयर?
सेल्फ-केयरको अर्थ शारीरिक, मानसिक र भावनात्मक आवश्यकता पूरा गर्नु हो। आजकल सामाजिक सञ्जाल र कामको दबाबका कारण हामी आफैंलाई बिर्सन्छौं।

एक अनुसन्धानले देखाएको छ,  सेल्फ-केयर नगर्दा तनाव बढ्छ, निद्रा घट्छ र डिप्रेशनसम्म हुन सक्छ। विश्व स्वास्थ्य संगठनका अनुसार, दैनिक थोरै समय आफैंलाई दिए मानसिक स्वास्थ्य सुधारिन्छ र जीवनस्तर उच्च हुन्छ।

जब हामी आफैंलाई माया गर्छौं, हामी स्वस्थ, खुसी रहन्छौं। यसले हामीलाई स्मरण गराउँछ– हामी पनि महत्वपूर्ण छौं।

सेल्फ-केयरले आफ्नो आवश्यकतालाई बुझ्न र पूरा गर्न मद्दत गर्छ, जसले जीवनमा सन्तुलन ल्याउँछ। यसले हामीलाई आफूलाई प्रेम गर्न सिकाउँछ। थकित हुँदा सानो कामले नै नयाँ ऊर्जा दिन्छ। यसले जीवनलाई सहज बनाउँछ।

सेल्फ-केयरका १० फाइदा
सेल्फ-केयरलाई जीवनमा उतार्दा तपाईंले आफूमा धेरै परिवर्तन देख्नुहुनेछ। यो सानो बानीले स्वास्थ्य, मुड र सम्बन्धलाई मजबुत बनाउँछ।
 
१    तनाव र बर्नआउट घट्छ 
२    मानसिक स्वास्थ्य सुधार हुन्छ
३    शारीरिक स्वास्थ्य मजबुत हुन्छ
४    आत्मसम्मान बढ्छ
५    सम्बन्ध बलियो हुन्छ
६    ऊर्जा स्तर बढ्छ
७    निद्रा राम्रो हुन्छ
८    सृजनात्मकता बढ्छ
९    इम्युन सिस्टम बलियो हुन्छ
१०    खुशी र सन्तुष्टि मिल्छ
 
सेल्फ-केयर गर्ने तरिका
शारीरिक ख्याल
•    स्वस्थ खाना खानुहोस् (फलफूल-तरकारी)।
•    दैनिक ३० मिनेट व्यायाम (हिँडाइ, योग)।
•    नियमित ७–८ घण्टा निद्रा।
भावनात्मक ख्याल
•    माइन्डफुलनेस (जस्तै डीप ब्रीदिङ)।
•    रुचिका काम (पढाइ, चित्रकला)।
•    प्रकृतिसँग समय बिताउनुहोस्।
सामाजिक ख्याल
•    आफन्तसँग कुरा गर्नुहोस् वा भेटघाट गर्नुहोस्।
•    स्वस्थ सम्बन्धलाई पोषण दिनुहोस्।
आध्यात्मिक ख्याल
•    मूल्य र विश्वाससँग जोडिनुहोस् (जस्तै प्रार्थना, जर्नलिङ)।
•    प्रकृतिमा समय बिताउनुहोस्।
फ्री एक्टिभिटीहरू
•    पैसा खर्च नगरी गर्ने काम: वाक, रिल्याक्सिङ बाथ, मनपर्ने संगीत सुन्ने, आत्म–सकारात्मक लिस्ट बनाउन।