डॉ. भीमराव रामजी अम्बेडकर, जसलाई बाबा साहेब अम्बेडकरको नामले पनि चिनिन्छ, भारतका एक महान समाज सुधारक, विधिवेत्ता, अर्थशास्त्री, राजनीतिज्ञ तथा मानवअधिकारका पक्षपाती थिए।

उनको जन्म सन् १८९१ अप्रिल १४ मा महाराष्ट्रको महू नामक स्थानमा एक दलित परिवारमा भएको थियो। जातीय विभेद र छुवाछूतको अत्याचारको सामना गर्दै उनले शिक्षा प्राप्त गरे र विश्वका प्रतिष्ठित विश्वविद्यालयहरूबाट अध्ययन गरे। उनले कोलम्बिया विश्वविद्यालय (अमेरिका) तथा लण्डन स्कूल अफ इकनमिक्स (ब्रिटेन) बाट उच्च शिक्षा हासिल गरे।

अम्बेडकरले सधैं दलित र पिछडिएका वर्गहरूको अधिकारका लागि संघर्ष गरे। उनले भारतमा सामाजिक न्याय, समानता र मानव अधिकारको स्थापनाका लागि उल्लेखनीय भूमिका निर्वाह गरे।

उनी भारतको संविधान निर्माणका प्रमुख वास्तुकार थिए र स्वतन्त्र भारतका पहिलो कानून मन्त्री पनि बने। उनले जातीय छुवाछूतको अन्त्यका लागि ठूला आन्दोलनहरू सञ्चालन गरे र अन्ततः हिन्दू धर्म परित्याग गरी बौद्ध धर्म अंगीकार गरे।

उनको योगदान केवल दलित समुदायका लागि मात्र नभई सम्पूर्ण भारतीय समाजका लागि प्रेरणादायी छ। उनले शिक्षा, समानता र आत्मसम्मानको सन्देश फैलाए। डॉ. अम्बेडकरको निधन सन् १९५६ डिसेम्बर ६ मा भयो। आज पनि उनलाई सामाजिक न्यायको प्रतीकका रूपमा सम्झिन्छ।

भारत सरकारले उनलाई “भारत रत्न” पुरस्कारले सम्मानित गरेको छ, जुन देशको सर्वोच्च नागरिक सम्मान हो। उनको जीवन र योगदानले आज पनि करोडौं मानिसहरूलाई प्रेरणा प्रदान गरिरहेको छ।