क्याप्टेन गोपीनाथ, जसको वास्तविक नाम गोर्गोंडा रामस्वामी गोपीनाथ (G.R. Gopinath) हो, भारतीय उड्डयन क्षेत्रमा एक प्रेरणादायी नाम हुन्। उनी १९५१ मा कर्नाटकमको एक सानो गाउँ मेलकोटेमा जन्मेका थिए। गरिब किसान परिवारमा जन्मिएका गोपीनाथले आफ्नो प्रारम्भिक शिक्षा गाउँमै लिए र पछि सैनिक विद्यालयमा अध्ययन गरे। त्यसपछि उनले राष्ट्रिय रक्षा प्रतिष्ठान हुँदै भारतीय सेनाको ‘इन्डियन आर्मी’ मा अफिसरको रूपमा प्रवेश पाए।

सेनामा आफ्नो कार्यकाल पूरा गरेपछि उनले खेतीपाती गर्ने निर्णय गरे र केही समय जैविक खेतीमा लागे। त्यसपछि उनी हेलिकप्टर सेवा व्यवसायमा लागे र १९९७ मा ‘डेक्कन चार्टर्स’ (Deccan Charters) नामक हेलिकप्टर सेवा कम्पनी सुरु गरे। उनले यो सेवा प्रमुखतः ग्रामीण क्षेत्रमा, अस्पतालका बिरामी, सरकारी अधिकारी र पर्यटकहरूको लागि ल्याएका थिए।

तर उनको सबैभन्दा ठूलो सफलता सन् २००३ मा आयो जब उनले ‘एयर डेक्कन’ स्थापना गरे। एयर डेक्कन भारतको पहिलो कम लागतको हवाई सेवा थियो जसले पहिलोपटक भारतका सामान्य नागरिकलाई हवाई यात्रा गर्ने सपना पूरा गरिदियो। उनले हवाइ टिकटको मूल्य रेलको टिकटजस्तै सस्तो बनाए, जसले गर्दा करोडौं भारतीयको जीवनशैलीमा परिवर्तन आयो।

एयर डेक्कनको व्यापार मोडल अमेरिकाको ‘साउथवेस्ट एयरलाइन्स’ जस्तै थियो—न्यूनतम सेवा, न्यूनतम शुल्क। गोपीनाथले अनलाइन बुकिङ प्रणाली, सस्तो विमान, र प्राथमिक सेवामात्र दिने व्यवस्था गरी लागत घटाए। यसको सफलताले अन्य कम्पनीहरूलाई पनि सस्तो हवाई सेवा सुरु गर्न प्रेरणा दियो।

हाल एयर डेक्कन किंगफिशर एयरलाइन्समा विलय भइसकेको छ, तर गोपीनाथको योगदान भारतीय उड्डयन इतिहासमा सदैव सम्झनलायक रहनेछ। उनले आफ्नो जीवनको अनुभवलाई पुस्तकमा समेत उतारेका छन्—"Simply Fly: A Deccan Odyssey" नामक आत्मकथा, जुन युवा उद्यमीहरूका लागि अत्यन्त प्रेरणादायी छ।

उनको जीवनले देखाउँछ कि दृढ निश्चय, दूरदर्शिता र समाजप्रतिको सेवाभावले कसरी एक व्यक्तिलाई लाखौंको जीवन परिवर्तन गर्ने नेतामा रूपान्तरण गर्न सक्छ।

आज पनि क्याप्टेन गोपीनाथ विभिन्न सामाजिक र व्यवसायिक पहलमा संलग्न छन्। उनी लेख लेख्ने, उद्यमशीलता प्रवर्द्धन गर्ने र युवा पुस्तालाई उत्प्रेरित गर्ने कार्यमा सक्रिय छन्। उनको योगदान भारत मात्र होइन, विकासशील देशहरूमा पनि अनुकरणीय उदाहरण बन्न पुगेको छ।