तारा देवी नेपाली संगीत जगतकी एक अत्यन्तै सम्मानित र प्रभावशाली गायिका हुन्। उनलाई ‘स्वर साम्राज्ञी’ उपनामले चिनिन्छ। नेपाली आधुनिक गीत, देशभक्ति गीत तथा भावनात्मक गीतहरूमा उनको योगदान अतुलनीय छ। उनको स्वरमा रहेको गहिरो भाव, सशक्त प्रस्तुति र आत्मिक अनुभूतिले नेपाली संगीतलाई नयाँ उचाइमा पुर्याएको छ।
तारा देवीको जन्म सन् १९४६ मा काठमाडौंमा भएको थियो। सानै उमेरदेखि संगीतप्रति गहिरो रुचि राख्ने उनी विद्यालय जीवनमै गायन क्षेत्रमा सक्रिय भइन्।
उनको प्रतिभा चाँडै नै पहिचान भयो र रेडियो नेपालमार्फत उनले आफ्नो सांगीतिक यात्रा औपचारिक रूपमा सुरु गरिन्।
रेडियो नेपालमा उनले गाएका गीतहरूले उनलाई घर–घरमा चिनायो।
उनले गाएका देशभक्ति गीतहरू नेपाली जनमानसमा विशेष स्थान राख्छन्।
“हे नीलो आकाश”, “आमा”, “श्रीमान् गम्भीर” जस्ता गीतहरूले राष्ट्रिय भावना जागृत गराउने काम गरे। त्यसैगरी उनका आधुनिक गीतहरूले प्रेम, पीडा, आशा र जीवनका यथार्थ पक्षहरूलाई अत्यन्तै मार्मिक ढंगले प्रस्तुत गरेका छन्।
तारा देवीले आफ्नो जीवनकालमा ४,००० भन्दा बढी गीतहरू गाएकी थिइन्, जुन नेपाली संगीत इतिहासमा एक दुर्लभ कीर्तिमान हो। उनको योगदानको कदरस्वरूप नेपाल सरकार तथा विभिन्न संघ–संस्थाबाट उनले थुप्रै सम्मान र पुरस्कार प्राप्त गरिन्।
संगीत क्षेत्रमा दीर्घकालीन योगदान पुर्याएको भन्दै उनलाई राष्ट्रिय सम्मानसमेत प्रदान गरिएको थियो।
व्यक्तिगत जीवनमा भने तारा देवीले धेरै संघर्ष र पीडा भोग्नुपर्यो। मानसिक स्वास्थ्यसम्बन्धी समस्याका कारण उनको जीवनको अन्तिम चरण निकै कठिन रह्यो। तथापि, उनका गीतहरू आज पनि उत्तिकै जीवित छन् र नयाँ पुस्ताका लागि प्रेरणाको स्रोत बनेका छन्।
तारा देवी नेपाली संगीतको इतिहासमा सधैं अमर रहने नाम हो।
उनको स्वर, समर्पण र योगदानले नेपाली संगीतलाई समृद्ध बनाएको छ। उनी केवल एक गायिका मात्र होइनन्, नेपाली सांस्कृतिक पहिचानको एक महत्वपूर्ण स्तम्भ हुन्।
एजेन्सी
