लाल बहादुर शास्त्री भारतका दोस्रो प्रधानमन्त्री तथा एक अत्यन्त इमानदार, सरल र राष्ट्रप्रेमी नेता थिए। उनी सादगी, अनुशासन र कर्तव्यनिष्ठाका लागि प्रसिद्ध छन्। शास्त्रीले भारतको राजनीतिक इतिहासमा महत्वपूर्ण योगदान दिएका छन् र कठिन परिस्थितिमा देशलाई नेतृत्व प्रदान गरेका थिए।

लाल बहादुर शास्त्रीको जन्म २ अक्टोबर १९०४ मा भारतको उत्तर प्रदेश राज्यको मुगलसराय नामक स्थानमा भएको थियो। उनका पिता शारदा प्रसाद श्रीवास्तव विद्यालयका शिक्षक तथा राजस्व विभागका कर्मचारी थिए भने आमा रामदुलारी देवी एक सरल गृहिणी थिइन्। बाल्यकालमै उनका पिता बितेकाले उनले निकै कठिन परिस्थितिमा आफ्नो बाल्यकाल बिताएका थिए।

शास्त्रीले सानैदेखि शिक्षा र अनुशासनलाई अत्यन्त महत्व दिएका थिए। उनले वाराणसीस्थित काशी विद्यापीठबाट अध्ययन पूरा गरेका थिए र त्यहीँबाट उनलाई ‘शास्त्री’ उपाधि प्रदान गरिएको थियो। त्यसपछि उनले आफ्नो नामसँग शास्त्री जोड्न थाले। विद्यार्थी जीवनदेखि नै उनी स्वतन्त्रता आन्दोलनमा सक्रिय भएका थिए।

महात्मा गान्धीको विचारबाट प्रभावित भएर उनले भारतको स्वतन्त्रता आन्दोलनमा भाग लिए। आन्दोलनका क्रममा उनले धेरै पटक जेल सजाय समेत भोगेका थिए। स्वतन्त्रता प्राप्तिपछि उनले विभिन्न सरकारी पदहरूमा काम गर्दै देशको सेवामा आफूलाई समर्पित गरे।

१९६४ मा जवाहरलाल नेहरूको निधनपछि लाल बहादुर शास्त्री भारतका प्रधानमन्त्री बने। प्रधानमन्त्रीका रूपमा उनले देशलाई कठिन समयमा नेतृत्व दिएका थिए। १९६५ मा भारत र पाकिस्तानबीच युद्ध हुँदा उनले दृढतापूर्वक देशको नेतृत्व गरेका थिए। त्यही समयमा उनले ‘जय जवान, जय किसान’ भन्ने प्रसिद्ध नारासमेत दिएका थिए, जसले सैनिक र किसान दुवैको महत्वलाई उजागर गरेको थियो।

शास्त्री अत्यन्त सरल जीवनशैलीका नेता थिए। उनी सरकारी पदमा रहँदा पनि अत्यन्त सादा जीवन बिताउँथे। उनको इमानदारी र नैतिकता आजसम्म पनि उदाहरणका रूपमा लिइन्छ।

१० जनवरी १९६६ मा उज्बेकिस्तानको तास्केन्तमा भारत र पाकिस्तानबीच शान्ति सम्झौता भएपछि सोही रात लाल बहादुर शास्त्रीको अचानक निधन भयो। उनको निधनले सम्पूर्ण भारतलाई स्तब्ध बनाएको थियो।