गर्मीको मौसमले केवल पसिना र थकान मात्र ल्याउँदैन, बरु धेरै महिलाहरूका लागि शरीरको भित्री प्रणालीलाई नै खलबल्याइदिन्छ।
सामान्यतया महिनावारी (पीरियड्स) लाई एउटा नियमित चक्र मानिन्छ, तर अत्यधिक गर्मीका कारण यो सन्तुलन बिग्रिन सक्छ।
गर्मीयाममा कहिले महिनावारी समयभन्दा चाँडो हुने, कहिले ढिलो हुने त कहिले रक्तश्राव सामान्यभन्दा फरक हुने गर्छ। यो कुनै संयोग मात्र नभई बढ्दो तापमान, पानीको कमी र तनावका कारण शरीरले देखाउने प्राकृतिक प्रतिक्रिया हो।
स्त्रीरोग विशेषज्ञका अनुसार गर्मीको असर श्वासप्रश्वास वा पिसाबसम्बन्धी समस्यामा मात्र सीमित रहँदैन, यसले महिनावारीलाई पनि प्रत्यक्ष असर गर्छ। शरीरमा पानीको कमी र बढ्दो तापमानका कारण हर्मोनमा उतारचढाव आउँछ।
वास्तवमा, जब बाहिरको तापमान बढ्छ, तब शरीरले आफूलाई चिसो राख्नका लागि बढी मिहिनेत गर्नुपर्ने हुन्छ। यो प्रक्रियामा महिनावारीलाई नियन्त्रण गर्ने एस्ट्रोजन र प्रोजेस्टेरोन जस्ता हर्मोनहरू प्रभावित हुन पुग्छन्।
गर्मीका दिनहरूमा धेरै महिलाले महिनावारीको प्रवाह अर्थात् फ्लोमा परिवर्तन महसुस गर्छन्। कुनै महिना अत्यधिक रक्तश्राव हुने त कुनै महिना एकदमै कम हुने समस्या देखिन्छ। यसको मुख्य कारण शरीरमा पानीको कमी र रक्तसञ्चारमा आउने परिवर्तन हो।
डिहाइड्रेसनका कारण रगत बाक्लो हुन सक्छ भने अत्यधिक गर्मीको तनावले गर्भाशय खुम्चिने प्रक्रियालाई समेत असर गर्छ। प्रत्येक महिलामा यसको असर फरक–फरक हुने भएकाले फ्लोमा आउने यस्तो परिवर्तन सामान्य हो।
पानीको कमी र मानसिक तनावले पनि यो प्रक्रियामा ठुलो भूमिका खेल्छन्। गर्मीमा शरीर चाँडै डिहाइड्रेट हुने भएकाले महिनावारीको समयमा पेट र कम्मर दुख्ने (क्र्याम्प्स) समस्या बढ्छ। यसका साथै, गर्मीका कारण शरीरमा कोर्टिसोल अर्थात् ‘स्ट्रेस हर्मोन’ को मात्रा बढ्छ, जसले मुड स्विङ, थकान र चिडचिडापन बढाउँछ। यही कारणले गर्दा यस मौसममा धेरै महिलाले महिनावारीका बेला बढी थकाइ र भावनात्मक उतारचढाव महसुस गर्छन्।
गर्मीको सीधा असर निद्रामा पनि पर्छ। निद्रा राम्रोसँग नपर्दा हर्मोनको सन्तुलन झनै बिग्रिन्छ। यो एउटा चक्रजस्तै हो, जहाँ गर्मीले निद्रालाई बिगार्छ, निद्राले हर्मोनलाई असर गर्छ र हर्मोनले महिनावारीलाई प्रभावित पार्छ।
अत्यधिक गर्मीले पीएमएस (महिनावारी हुनुपूर्व देखिने लक्षण) लाई पनि तीव्र बनाउँछ, जसमा टाउको दुख्ने, बान्ता हुने, जिउ दुख्ने र छटपटी हुने जस्ता समस्या पर्छन्। यद्यपि, सबै महिलामा यी परिवर्तनहरू एकैनासले देखिन्छन् भन्ने हुँदैन।
यस्तो अवस्थामा महिलाहरूले आफ्नो दैनिक दिनचर्यामा विशेष ध्यान दिनु आवश्यक हुन्छ। सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण कुरा शरीरमा पानीको मात्रा कम हुन नदिनु हो, जसका लागि दिनभरमा कम्तीमा ३ देखि ४ लिटर पानी पिउनुपर्छ।
खरबुजा, काँक्रो जस्ता फलफूलका साथै नरिवलको पानी र मही जस्ता प्राकृतिक पेय पदार्थको सेवनले शरीरलाई हाइड्रेट राख्न मद्दत गर्छ। हलुका भोजन गर्ने, क्याफिन (चिया, कफी) को सेवन कम गर्ने, नियमित रूपमा पर्याप्त सुत्ने र हलुका व्यायाम वा योग गर्नाले पनि शरीरलाई सन्तुलनमा राख्न र पीडा कम गर्न ठुलो राहत मिल्छ।
अस्वीकरण : यो जानकारी अनुसन्धान अध्ययन र विज्ञहरूको विचारमा आधारित छ। यसलाई चिकित्सा सल्लाहको विकल्प नमानी आफ्नो चिकित्सक वा सम्बन्धित विज्ञको सल्लाह अवश्य लिनुहोला।
एजेन्सी
