वीरगञ्ज । पाँच दिने भारत भ्रमणमा रहेका राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा)का सभापति रवि लामिछानेले आज (बुधवार) भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीसँग भेटघाट गर्ने कार्यक्रम रहेको छ ।

भारत भ्रमणको तेस्रो दिन हुन लागेको उक्त भेटलाई दुई देशबिचको सम्बन्ध, आपसी हित तथा जनस्तरको सम्बन्ध सुधारका सन्दर्भमा अर्थपूर्ण रूपमा हेरिएको छ ।

रास्वपाका अनुसार भारतीय जनता पार्टी (भाजपा)को निमन्त्रणामा सभापति लामिछाने सोमबार नयाँ दिल्ली पुगेका हुन् । उनी शुक्रवार स्वदेश फर्किने कार्यतालिका रहेको पार्टीले जनाएको छ ।

भ्रमणका क्रममा उनले भाजपा नेतृत्वका अन्य वरिष्ठ नेताहरू, नीतिगत तहका अधिकारीहरू तथा थिङ्क–ट्यांक प्रतिनिधिहरूसँग पनि भेटवार्ता गर्ने कार्यक्रम रहेको बताइएको छ ।

द्विपक्षीय सम्बन्ध र परराष्ट्र नीति केन्द्रमा

नेपालका प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाहले संसद्मा उभिएर नेपालले पनि भारतको सीमा मिचेको विषयमा दिएको अभिव्यक्ति र त्यसले सिर्जना गरेको राजनीतिक तरंगकाबिच लामिछानेको भारत भ्रमणलाई विशेष चासोका साथ हेरिएको छ । यस सन्दर्भमा दुई देशबिचको सीमा समस्या, विश्वासको वातावरण निर्माण र आपसी समझदारी अभिवृद्धि गर्ने विषयमा छलफल हुन सक्ने अपेक्षा गरिएको छ ।

रास्वपाका एक नेताका अनुसार भेटवार्तामा नेपाल–भारत सम्बन्धका परम्परागत मुद्दाहरू—सीमा व्यवस्थापन, व्यापार असन्तुलन, ऊर्जा सहकार्य, जलस्रोत विकास, पारवहन तथा कनेक्टिभिटी—मुख्य एजेन्डाका रूपमा रहनेछन् । विशेषगरी जलविद्युत् निर्यात, प्रसारण लाइन विस्तार र दीर्घकालीन ऊर्जा खरिद सम्झौता सम्बन्धी विषयमा छलफल हुन सक्ने बताइएको छ ।

नयाँ सरकारको प्राथमिकता बुझ्ने प्रयास

भारतीय पक्षले नेपालको नयाँ सरकारको परराष्ट्र नीति, छिमेकी मुलुकहरूसँगको सम्बन्ध सन्तुलन तथा क्षेत्रीय सहकार्यबारे बुझ्न चासो देखाएको बताइएको छ ।

रास्वपा हाल सत्तारुढ गठबन्धनमा रहेकाले सभापति लामिछानेको भ्रमणलाई ‘सरकार–सरकार’ तहको औपचारिक भ्रमण नभए पनि ‘राजनीतिक तहको उच्चस्तरीय सम्पर्क’का रूपमा व्याख्या गरिएको छ ।

विशेषज्ञहरूका अनुसार पछिल्ला वर्षहरूमा नेपाल–भारत सम्बन्धमा देखिएका उतारचढावलाई स्थायित्व दिन राजनीतिक तहमा निरन्तर संवाद आवश्यक छ । यस सन्दर्भमा लामिछाने–मोदी भेटले विश्वास पुनः स्थापना र नयाँ कार्यसूची तय गर्न सन्देशमूलक भूमिका खेल्न सक्ने विश्लेषण गरिएको छ ।

जनस्तरको सम्बन्ध र आर्थिक सहकार्य

भ्रमणका क्रममा लामिछानेले भारतमा रहेका नेपाली समुदायका प्रतिनिधिहरूसँग पनि अन्तरक्रिया गर्ने कार्यक्रम रहेको बताइएको छ । दुई देशबिच खुला सिमाना, रोजगारी, शिक्षा र स्वास्थ्य क्षेत्रमा भइरहेको आवागमन तथा सहकार्यलाई थप व्यवस्थित बनाउने विषयमा समेत छलफल हुन सक्ने अपेक्षा छ ।

नेपाल–भारतबिच वार्षिक व्यापारमा भारत नेपालको सबैभन्दा ठुलो व्यापारिक साझेदार हो । तर व्यापार असन्तुलन नेपालको चासोको विषय रहँदै आएको छ । यसै सन्दर्भमा नेपाली उत्पादनका लागि भारतीय बजारमा सहज पहुँच, कृषि तथा प्रविधि सहकार्य र पूर्वाधार विकासमा लगानी विस्तारबारे छलफल हुन सक्ने अनुमान गरिएको छ ।

राजनीतिक सन्देश

राजनीतिक विश्लेषकहरूका अनुसार सभापति लामिछानेको भारत भ्रमणले रास्वपाको परराष्ट्र नीति दृष्टिकोण र छिमेकीसँगको सम्बन्ध सन्तुलनबारे सन्देश दिनेछ । नयाँ पुस्ताको नेतृत्वले क्षेत्रीय कूटनीतिमा कसरी सक्रियता देखाउँछ भन्ने कुरालाई पनि यस भ्रमणले स्पष्ट पार्ने अपेक्षा गरिएको छ ।

मोदी–लामिछाने भेटपछि संयुक्त धारणा सार्वजनिक हुने वा नहुनेबारे भने औपचारिक जानकारी आएको छैन । भेटघाटपछि हुने प्रतिक्रियाले भ्रमणको उपलब्धि र आगामी कार्यदिशाबारे थप स्पष्टता दिने विश्वास गरिएको छ ।