एक छाला रोग विशेषज्ञको रूपमा गर्मीको समयमा म प्रायः छालासम्बन्धी समस्या—जस्तै घामले जलेको, कालोपन (ट्यान), गहिरो पसिना फोका, तथा एलर्जी वा पिम्पल्स जस्ता पुराना समस्याहरूको वृद्धि देख्छु । गर्मीमा तापक्रमको वृद्धिसँगै अल्ट्राभायोलेट (युभी) विकिरण पनि तीव्र हुन्छ । युभी विकिरणले छालालाई गम्भीर क्षति पुर्याउन सक्छ । त्यसैले, अहिलेको समयमा छालाको हेरचाह गर्नु अत्यावश्यक हुन्छ ।
म यहाँ आफ्ना चिकित्सकीय अनुभवहरू र वैज्ञानिक प्रमाणहरूका आधारमा तपाईँका लागि केही महत्त्वपूर्ण सुझावहरू प्रस्तुत गर्दैछु:
१. सनस्क्रिन अनिवार्य छ
कम्तीमा एसपीएफ ३० भएको ब्रोड स्पेक्ट्रम सनस्क्रिन घाममा जानुभन्दा २० मिनेट पहिले लगाउनुहोस् । यदि तपाईं पसिना आउने, पौडी खेल्ने वा धेरैबेर बाहिर रहने योजना बनाउँदै हुनुहुन्छ भने हरेक २–३ घण्टामा पुनः सनस्क्रिन लगाउनुहोस् । कान, घाँटी र खुट्टाको माथिल्लो भागजस्ता भागहरूमा सनस्क्रिन लगाउन बिर्सनु हुँदैन ।
२. पानी प्रशस्त पिउनुहोस्
गर्मीमा पसिना धेरै आउने भएकाले शरीरमा पानीको मात्रा घट्न सक्छ, जसले छाला सुख्खा र फिक्का देखिन सक्छ । प्रशस्त पानी पिउनुहोस् र मौसमी फलफूलहरू—जस्तै तरबुजा र काँक्रा-खानुहोस् । पानीमा आधारित हल्का मोइस्चराइजर प्रयोग गर्नुहोस् ।
३. छालालाई ढाक्ने लुगा लगाउनुहोस्
हल्का र खुकुलो कपडा लगाउनुहोस् जसले तपाईँको हात र खुट्टा ढाक्न सकोस् । चौडा किनार भएको टोपी र उभी सुरक्षा भएको चस्मा प्रयोग गर्नुहोस् । कपासजस्ता सास फेर्न सक्ने कपडा छनोट गर्नुहोस् ।
४. घामको उच्च समय टार्नुहोस्
बिहान १० बजेदेखि दिउँसो ४ बजेसम्म उभी किरण अत्यन्तै तीव्र हुन्छ । सकेसम्म यो समयमा बाहिर ननिस्कनुहोस् । यदि निस्कनै पर्ने भए, छायामा बस्नुहोस् वा छाता प्रयोग गर्नुहोस् ।
५.आफ्नो अनुहार राम्ररी सफा गर्नुहोस्
गर्मीमा पसिना र धुलोले छालाका रोमछिद्र बन्द हुन सक्छ । दिनमा दुईपटक हल्का क्लेन्जरले अनुहार धुनुहोस् । अत्यधिक स्क्रब नगर्नुहोस्, किनभने यसले घामले जलेको छालालाई अझै चिलाउने बनाउँछ ।
६. छालामा परिवर्तन आए जाँच गर्नुहोस्
नयाँ दाग, सतह फेरेको कोठी, वा लामा समयसम्म सुक्खा रहेको भाग देखिएमा छाला रोग विशेषज्ञसँग परामर्श गर्नुहोस् । छालाका गम्भीर रोगहरू—जस्तै स्किन क्यान्सर—समयमै पत्ता लगाउनु अत्यन्त महत्त्वपूर्ण हुन्छ ।
अन्तिम सन्देश
गर्मीमा छालाको हेरचाह केवल सुन्दरता नभई स्वास्थ्यको लागि पनि हो । साना तर नियमित अभ्यासहरूले दीर्घकालीन छाला क्षतिबाट जोगिन मद्दत गर्छ । रोग लागेपछि उपचार गर्नुभन्दा पहिल्यै रोकथाम गर्नु राम्रो हो । यस गर्मीमा सुरक्षित, स्वस्थ, र सुन्दर छालाको साथ रहनुहोस् ।
डा. अतुलेश कुमार चौरसिया
